Ik schreef al hoe dit weblog terminaal dreigde te raken door Twitter, schrijft Steve Gilmor begin deze maand op Techcrunch ineens “Rest in Peace, RSS”. Ik begon net een beetje het gevoel te krijgen dat het ging lukken, RSS uitleggen aan de mensen die ik train, zal het nou ineens afgeserveerd worden?

Maar als ik het bloemrijk geschreven stuk goed lees, kan ik opgelucht ademhalen. Hij heeft het namelijk eerder over RSS Abonnementen met behulp van RSS Readers beginnen zo langzamerhand uit de tijd te raken. En misschien ook het praten over RSS alsof dat hetgene is waar het om draait. Volg je me nog?

RSS uitleggen? Waar begin ik aan?

Kijk, als ik moet vertellen over RSS, dan moet ik eerst die afkorting uitleggen “really simple syndication”. En dan moet ik die woorden uitleggen. En dan zeg ik erbij dat je dat weer mag vergeten, maar jullie willen toch altijd weten waar die afkorting voor staat. Dan ga ik uitleggen dat je met RSS abonnementen kan nemen op de nieuwsbronnen en websites die je graag bezoekt. Ik laat zien hoe je je een maatwerk-zoekopdracht op Marktplaats kan monitoren, hoe je je kan abonneren op de bookmarks van een gebruiker of een bepaalde tag in delicious. En ik zeg altijd dat RSS de smeerolie van het internet is.

En wat ook grappig is, jullie zeggen vaak dat je er nog nooit van gehoord heb, maar als ik dan een rondje loop langs jullie zelfmeegebrachte laptops, dan vliegen de met iGoogle en Netvibes en MyYahoo gepersonaliseerde startpagina’s me om de oren! Die worden allemaal ‘gevoed’ via RSS.

En als ik dan aan het eind van de dag het hele spectrum heb laten passeren, van social bookmarking, tags, wiki‘s, blogs, microblogging etc etc etc, dan zijn de puzzelstukjes op hun plek gevallen en dan zijn jullie vaak heel blij en nieuwsgierig. En dan kan het jullie werkelijk geen bal meer schelen dat RSS zo heet en waar die afkorting voor staat. Groot gelijk heb je.

Dus RSS mag van mij inderdaad onder de groene zoden. Als woord dan, want de technologie is ‘here to stay’. Maak maar gewoon je eigen mashup (hutspot) op een plek die jou aan staat. Want daar draait het om.

Webwijs? Wat moet ik daarmee?

Al een tijd geef ik in-company trainingen in het gebruik van Web 2.0 tools voor slimmer en leuker werken. Het gaat daarbij om het slim vinden, filteren en weer delen van informatie. Wanneer dit goed lukt, voelen mensen zich weer prettig bij informatie stromen, wordt de gedeelde informatie steeds kernachtiger en relevanter, gaan teams soepeler samenwerken en ontdekken mensen hoe ze zelf meer waarde aan informatie kunnen toevoegen. Werk wordt slimmer, makkelijker en leuker. De meerwaarde van deze trajecten is duidelijk en vanaf nu is een versie van deze training ook voor jou toegankelijk. Iedereen die zichzelf kenniswerker kan noemen en die een antwoord zoekt op o.a. onderstaande vragen is van harte welkom!

Spelen deze vragen voor jou ook?

• Ik wil graag op een slimme manier relevante nieuwtjes onder de aandacht brengen van mijn collega’s
• Wij willen als team gestroomlijnd samenwerken aan kennis
• Ik wil beter en eerder weten waar mijn collega’s mee bezig zijn, met welke vragen zij rondlopen, en waar ze op aan te spreken zijn
• Ik zou een goed en actueel overzicht willen hebben van de projecten die binnen mijn organisatie lopen
• Ik ben op zoek naar een manier om mijn kennis en talenten te laten zien
• Ik krijg teveel informatie op me af en voel me overspoeld. Wat is nou de moeite waard en hoe geef ik de informatie stromen hun eigen plek?
• Ik ben teveel tijd kwijt met het zoeken van informatie op het internet en het bezoeken van mijn favoriete websites. Ik vergeet waar ik de beste informatie vandaan haal.

Wij kunnen daarbij helpen!

Dat kan, door slim gebruik te maken van (gratis) web 2.0 tools als RSS, weblogs, Wiki’s, social bookmarking en online networking. Heb je die termen wel eens  gehoord en misschien al wat geëxperimenteerd maar is de click nog niet gemaakt? Je ziet de meerwaarde voor jouw eigen dagelijkse werk nog niet helemaal?

Op de webwijs trainingsdag gaan we samen op zoek naar de beste manier om Web 2.0 in te zetten zodat jouw werk makkelijker en vooral ook leuker wordt. Met een trainer en per vier deelnemers een ondersteuner ben je verzekerd van persoonlijke aandacht en er is uitgebreid tijd voor uitwisseling met de andere cursisten. Na de trainingsdag kan je op onze online community verder ervaringen uitwisselen en vragen stellen aan de trainers en andere deelnemers. De trainers zijn ‘early adopters’ die met vallen en opstaan al een paar jaar spelen met Web2.0 en hun eigen ervaringen graag delen en gebruiken om met jou te brainstormen over hoe het ook voor jou kan werken.

Het concept:

De dag bestaat uit enkele blokken. In elk blok wordt een onderdeel van Web2.0 bij de kop gepakt en uitgelegd. Wat is het, hoe wordt het gebruikt, wanneer gaat het voor je werken, wat kan je ermee? Na een korte introductie ga je zelf achter de knoppen met de ondersteuner en neem je elke tool zorgvuldig door, waarbij we continu zoeken naar de toepassing in je eigen praktijk.

We beginnen om 11 uur en sluiten om 19 uur af met een borrel en een uitgebreid hapjes buffet. Dit in de eerste plaats omdat files tijdverspilling zijn, maar zeker ook om ruim de gelegenheid te geven om met elkaar uit te wisselen.

Meer informatie over tijden, prijs, invulling en locatie vind je op www.webwijs.me

Meteen inschrijven? Dat kan hier, met het inschrijfformulier.

Alle inhoud van de cursus staat online op onze webwijs wiki.

De theorie en de achtergrondinformatie, gelardeerd met heldere uitlegfilmpjes. Deze inhoud is voor iedereen vrij toegankelijk. Hiermee kan je vast een beeld vormen van wat er in de cursus ongeveer aan bod komt. Op de trainingsdag zelf gaan we zoveel mogelijk op zoek naar wat Web 2.0 voor jóu kan betekenen en is de uitwisseling met trainers, ondersteuners en mede cursisten van onschatbare waarde.

Met onderzoekers aan de UvA mag ik uitwisselen over wat Web 2.0 kan betekenen voor hun werk. Hoe dragen de bestaande tools bij aan je onderzoek? Hoe kan je ze gebruiken om slim samen te werken, kennis te delen, je project te managen? Dit alles in het kader van een traject Professionele Vaardigheden dat hen door de UvA aangeboden wordt. Voor mij één groot feest want ik leer minstens net zoveel als zij en het is een superkritisch en prikkelend publiek.

Oh ja, en een internationaal publiek! Nou is mijn Engels zeg maar vloeibaar, al zeg ik het zelf. Ik vind het ook een heerlijke, rijke taal om te spreken dus geen probleem. Maar dacht ik mooi de Webwijs Wiki als online syllabus te kunnen gebruiken… is tie in het Nederlands! Ach en wee, en wie kan dat nou zodanig vertalen dat het Sanne sausje niet verloren gaat? Nou, Ansobel Coyte-King dus! Helaas nog niet in het bezit van een eigen weblog, hoewel ze zegt door mijn tekst geprikkeld te zijn. In mijn ogen een enorm goeie vertaalster, native speaker uiteraard en in staat om taaltrucjes en subtiliteiten ook in het Engels zichtbaar te maken.

Dus ik laat nu kalmpjes aan de hoofdstukken van de Webwijs Wiki in het Engels vertalen en het eerste hoofdstuk over Webloggen.

Kijk dus op http://websavvy.pbwiki.com en spread the word spread the word

Content of the chapter Weblogs:

• Weblogs: intelligent, simple and usually free websites
• What is a weblog?
• Why a weblog?
• When is a weblog ‘the smart option’?
• Who would not benefit from having a weblog?
• What is the smart and effective way of blogging?
• Common mistakes include:
• SETTING TO WORK
• Before you start blogging:
• Setting up a weblog: selecting a platform
• Directions for use
• WARNING: What you should never do!
• Your own domain name
• Blogging – how do you do it?
• Designing weblog layout
• Good blogging
• What should you write about?
• A handy trick
• Finding the time
• Responding to feedback
• Unpleasant responses on your weblog
• How do you encourage a lot of responses?
• Promoting your weblog

Ik ben gisteren officieel gediagnosticeerd als ideeëngenerator en aanjager. (Kreeg een insights profiel via een netwerk waar ik lid van ben. Best leuk!) Mijn interpretatie is dat ik dus niet metéén heel hard weg ren als ik een goed idee gedumpt heb, maar lang genoeg blijf tot er een begin gemaakt is. Fijn om te weten maar dit even terzijde.

In mijn vorige post vertelde ik over de WebWijs Wiki. Die dient als basis voor de WebWijs cursus. Tot nu toe gaven we deze vooral in-company. Maar ik wil hem ook op open inschrijving aanbieden. Nou, en dáár heb ik vandaag een beginnetje mee gemaakt. Geveld door de griep maar met nog redelijk functionerende hersenen kom ik aan dat soort dingen eindelijk toe. En omdat ik de wijsheid niet in pacht heb ben ik eerst maar eens begonnen met een online community voor WebWijs. Kunnen we fijn samen aan die cursus bouwen.

Hier zitten momenteel alvast de mensen op die al in een vroeg stadium interesse hebben getoond om te helpen bij de cursus, als trainer of ondersteuner en als bijdrager aan de wiki. Ik hoop dat er zich ook veel mensen aandienen die WebWijs willen worden, al dan niet door de cursus te volgen. Weescht dus welkom en meld je aan bij de WebWijs community. Op het forum heb ik alvast een paar vragen gesteld waarmee ik hoop de training verder vorm te kunnen geven.

• “San, wat zijn weblogs en hoe kunnen we die gebruiken voor interne en externe communicatie?”
• “Wat is het verschil tussen een wiki en een weblog?”
• “Online netwerken, moet dat en waar zit de toegevoegde waarde?”
• “Wat is RSS en wat heb ik eraan?”
• “Wat is web 2.0 en hoe kunnen wij slimmer werken met internet?”
• “Ik ben niet technisch dus internet is niets voor mij, toch?”

Bijna elke zakelijke vraag die ik krijg heeft te maken met webwijsheid. Soms gaat het over kennismanagement met web 2.0, soms over hrm en werving & selectie en soms over innovatie en productontwikkeling. Maar het is telkens te herleiden tot webwijsheid.

Dus gaan veel lezingen, workshos en cursussen die ik in-company geef ook over webwijs worden. Hoe bouw je een online presence en hoe gebruik je het moderne, sociale internet om je doelen slimmer, sneller en effectiever te bereiken? Of dat nou kennismanagement, kennisontwikkeling, hrm, werving & selectie, innovatie, productontwikkeling, ketenintegratie of communicatie betreft, alles begint met webwijsheid.

Vind ik tenminste.

Voor mijn cursussen gebruik ik een wiki en die vind ik inmiddels volwassen genoeg om openbaar te maken. De wiki is natuurlijk niet af maar wel al heel bruikbaar voor mensen die zichzelf webwijs willen maken of die meer informatie willen hebben over de opbouw van de cursus / workshops.

De Inhoud van de webwijs wiki:

• Wat is web 2.0?
• Weblogs
• RSS
• Foto, Video en presentatie sharing
• Social Bookmarking
• Wikis
• Microblogging
• Social Networking en Communities
• Samenwerken
  (kennisdelen en ontwikkelen, projectmanagement via het web, online kantoor toepassingen)
• Overige
  (muziek en web2.0, andere special interest toepassingen)
• Wanneer doe je het goed?
  (juridische informatie, informatie kwaliteit, je online persona voor je laten werken etc.)
• Verder lezen
  (boekentips, links)

Ik zou zeggen lees, speel, leer en schroom niet om opbouwende feedback te geven en / of een auteurs account aan te vragen om mee te helpen.

Vandaag viel hij op mijn mat. Ik wil er graag over bloggen, en gebruik daarvoor gewoon het voorwoord dat ik van Arnoud Engelfriet voor zijn boek “De Wet op Internet” mocht schrijven. Want daarin zeg ik het, al zeg ik het zelf, gewoon goed:

De Wet op Internet - Arnoud Engelfriet

Een heel groot deel van mijn leven draait om het internet. Ik adviseer erover, geef lezingen en les, ontwikkel concepten en gebruik het om mijzelf te ontwikkelen. Ik onderhoud er mijn contacten, zowel zakelijk als prive. Ik deel er mijn kennis en creaties en stel vragen. Ik kijk, alleen op de bank maar samen met anderen naar live concerten, films en foto’s. Het internet is gigantisch! Onmetelijk groot en microscopisch klein. En zonder beperkingen in tijd en plaats. Op het web kan je ‘virtueel’ op reis, je kan winkelen en zelf verkopen in binnen- en buitenland, je verhaal doen aan een internationaal publiek en je vragen stellen aan specialisten over de hele wereld. Je maakt er vrienden en misschien ook ruzie. Je zoekt en vindt een baan en zielsverwanten.

Het lijkt nét echt!

Ik had eens een gesprek met iemand van de babyboom generatie en die stelde ‘virtueel’ gelijk aan ‘niet echt’. Maar het web is wel degelijk écht, en je kan er ook écht goed en fout zitten. Ook in juridische zin. Als je op het web iets doet dat niet mag, dan kan dat gevolgen hebben.

Even een voorbeeld: ik organiseer iets leuks op het strand. De gitaar komt tevoorschijn en er worden liedjes gezongen van de Beatles tot Al Green. Een feestganger filmt dat en zet het op mijn publieke forum. Ik zou niet weten met welke juridische aspecten je hier allemaal te maken kan hebben. De muzikanten schenden het auteursrecht van de tekstschrijver en componisten van de liedjes. De filmer maakt het nog verder openbaar door het op het web te zetten. Hij zou dus eigenlijk de uitvoerders van de liedjes naburige rechten moeten betalen. Daarnaast hebben de muzikanten ook nog portretrecht en recht op privacy en ik als eigenaar van het forum ben aansprakelijk voor de handelingen van mijn leden. Ik zeg het even gechargeerd, want ik wéét het ook allemaal niet.

En wat voor rechten heb ik als ik zelf iets maak en verspreid? Of het nou tekst, beeld, video of muziek is? Wat mogen bedrijven en sociale netwerken met de informatie doen die ik zelf op hun sites heb gezet? Vrijwel alles wat je privé of zakelijk op internet doet heeft juridische aspecten.

Heb je een eigen blog of reageer je op dat van anderen? Heb je een profiel op sociale netwerksites? Gebruik of beheer je een forum? Publiceer je foto’s, video’s of muziek. Heb of gebruik je wel eens een webwinkel? Doe jij aan filesharing of download je bestanden? Wanneer is iets een inbreuk op de privacy, wanneer schend je auteursrechten, wanneer is een hyperlink illegaal? Wat is open source, wat is merkinbreuk, wat is computermisdaad? Welke regels gelden er voor virtuele werelden?

Het internet maakt in potentie van iedereen een boef. Voor antwoord op mijn vragen volg ik het weblog van Arnoud Engelfriet. Als ik het niet kan vinden stuur ik hem een mailtje. Ik denk dat ik niet de enige ben! Hij zal het er wel druk mee hebben maar hij slaagt er toch elke keer weer in om rustig en uitgebreid antwoord te geven. En soms inspireert een vraag hem tot het schrijven van een blogpost.

Ik denk dat dit boek een oplossing is voor iedereen die op welke manier dan ook het internet gebruikt. Het zou volgens mij verplichte kost moeten zijn op scholen, bij de kvk aan starters meegegeven moeten worden en op nr 1 in de managementboeken top 10 moeten komen. Maar het boek zal ook een oplossing zijn voor Arnoud: een nieuw kanaal waar hij vragenstellers naar kan doorverwijzen.

Elke Nederlander wordt geacht de wet te kennen – en met dit boek wordt dat ineens een stuk makkelijker.

Sanne Roemen

Het boek bestel je bij LULU.com, of je kijkt eerst nog even op Arnoud’s eigen pagina over het boek.

Ik kan het niet vaak genoeg zeggen, die gasten van Common Craft weten wel hoe ze iets visueel uit moeten leggen. En omdat ik een lamme tong krijg van het uitleggen van RSS, ben ik ze zeer dankbaar voor deze video.

Met RSS abonneer je je op websites. Je hoeft er dan niet zelf naartoe om te kijken of er al iets nieuws op staat, je krijgt dat automatisch te zien. Google Reader is een goede keuze als je voor een online RSS lezer kiest. Volgens de stats van mijn websites is het eerste keuze bij mijn bezoekers. Op de tweede plaats staat Bloglines.

Alternatief: Nederlands ondertiteld op Dotsub.com: Google Reader in Plain English

En voor wie nog een meer diepgaande uitleg van RSS behoeft:

Ook hiervan is een Nederlands ondertitelde versie op Dotsub.com: RSS in Plain English.

“Welke boeken, kunstuitingen en informatie belangrijk zijn, werd altijd bepaald door de elite. Maar met de komst van internet is dit allang niet meer het geval. Ook welke wetenschappers wel of geen podium krijgen, wordt niet meer door deze ‘oude’ elite bepaald. De overgang naar een samenleving waarin elke burger een stem mag hebben, is dankzij het internet in volle gang. Alle vormen van opinie, kennis en kunstuiting zijn voor iedereen beschikbaar. Maar is deze overvloed aan informatie wel zo positief? Hoe vinden we nog de informatie die er écht toe doet? Traditionele instituties, zoals kranten en uitgeverijen verliezen hun ‘poortwachtersfunctie’ en het begrip van ‘ware kennis’ staat onder druk. Bovendien wordt het gedeeld bewustzijn van wat belangrijk is diffuus door de oneindige hoeveelheid perspectieven. Perspectieven waarvan we zelf bepalen welke belangrijk zijn. Hoe voorkomen we dat we in de nieuwe informatieorde elk gevoel voor richting verliezen?”

Aldus de uitnodiging voor het Tumult debat van 4 juni 2008: “De Bibliotheek van Babel, hoe selecteren we in de oneindige stroom van informatie?”, mogelijk gemaakt door de Universiteit van Utrecht, Faculteit Geesteswetenschappen. Ik mocht naast Peter Schrurs (directeur VPRO), Saskia de Vries (directeur Amsterdam University Press), Marion Koopman (algemeen directeur XS4ALL) en Ijsbrand van Veelen in het panel deelnemen. Ijsbrand van Veelen maakte onder andere de VPRO Tegenlicht documentaires “Google achter de schermen” en “Wiki’s waarheid”. Op de website van Hollanddoc zijn deze te bekijken, zeer de moeite waard! Hieronder even wat overpeinzingen naar aanleiding van de vragen of de poortwachter verdwenen is, of we hem nodig hebben en wie die rol dan zou moeten vervullen. Al schrijvend kwamen er ook nog een paar tips voor het vinden van je eigen poortwachters bovenborrelen. Als je dus mijn gemijmer wilt overslaan, klik dan rechtstreeks naar de tips.

Informatie overdaad

Een veel gehoorde verzuchting van mensen om mij heen is dat er zovéél informatie beschikbaar is, dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Maar eigenlijk zijn dat twee problemen. Namelijk: de hoeveelheid is te groot en de kwaliteit is moeilijk te beoordelen. Even over het eerste: ja, er is inderdaad heel veel informatie. Vooral als je NIET gericht op zoek bent. Als je een aantal favoriete websites dagelijks bezoekt ‘gewoon om te kijken of er iets interessants op staat’, raak je al gauw verdwaald. Je ziet leuke linkjes, een paar filmpjes en voordat je het weet ben je een paar uur verder. Het probleem ligt hier bij jouw focus, je bent doelloos aan het dwalen en misschien zelfs op die manier wat “echt” werk aan het ontlopen. Geloof mij, die verleiding kan ik regelmatig ook niet weerstaan!

Wanneer je wél gericht op zoek bent heb je nog steeds te maken met heel veel informatie, maar die wordt al aardig ingeperkt doordat je focus hebt op een bepaald thema of een vraag. Daarnaast herinner ik me dat ik mij 15 jaar geleden als ik in de UB voor een scriptie of verslag op zoek ging naar informatie ook aardig overspoeld voelde door informatie, en moeite had met het beoordelen van de kwaliteit van die informatie.

Soorten informatie

Misschien verstandig om eerst even een onderscheid te maken in soorten informatie. Je hebt natuurlijk de “kleine” feiten, jaartallen, prijs van een nieuwe bank, routebeschrijving, het weer, de files, recepten. Dan zijn er nog de grote “feiten”: wetenschappelijke informatie en publicaties, onderhevig aan “peer review”. Nieuws en achtergronden van het nieuws vinden we op de diverse (inter-)nationale kranten websites. En niet te vergeten de opinies, visies en ‘advies-achtige’ informatie. Van al die informatie is de kwaliteit niet zo makkelijk te toetsen. Over vrijwel alles kan gediscussieerd worden en dat doen we online dan ook graag. Er zijn artikelen te vinden die onderbouwen dat roken geen longkanker veroorzaakt en dat veel water drinken juist ongezond is. Over de beste route van A naar B wordt op menig verjaardagsfeestje nog gediscussieerd en hoe je het beste een biefstuk kan bakken daar heeft elke gek die een pan vast kan houden een mening over.

Kwaliteit van informatie

Daar hebben we het hete hangijzer: hoe beoordeel je de kwaliteit van de informatie? Zelfs de criteria om kwaliteit van informatie te toetsen zijn niet altijd eenduidig. Je kan wel stellen dat informatie bruikbaar, relevant, actueel, nauwkeurig, volledig en verifieerbaar moet zijn. Journalistieke kwaliteit heeft daarnaast nog te maken met nieuwswaardigheid en hoor en wederhoor. Wetenschappelijke publicaties worden door ‘peer review’ getoetst. Maar of iets onzin is of juist inzichtvol en behulpzaam hangt toch ook heel vaak van de situatie en de ‘informatievrager’ af.

Waar wij tot voor kort veel aan hadden was de verzuiling en de culturele elite. Die vormden informatiefilters en bepaalden deels ook wat wij ergens van moesten vinden. Zij waren onze poortwachters. Andrew Keen beweert in zijn boek en in de documentaire “wiki’s wijsheid” dat die poortwachters verdwenen zijn en hij pleit ervoor dat ze weer terug moeten komen.

Nieuwe poortwachters

Maar is de poortwachter echt verdwenen? Of zijn er juist veel meer poortwachters bijgekomen? En is dat wel een probleem? Het zijn niet meer alleen de uitgevers, omroepen, kerken en politieke partijen die die rol op zich nemen, er zijn tal van portals en weblogs en online ‘zenders’ bijgekomen. En dus is het niet meer meteen duidelijk welke zenders voor jou waardevolle poortwachters zijn. Je kan niet meer één zuil kiezen en voor elk soort informatie op die zuil leunen. Je kiest je eigen poortwachters, voor verschillende onderdelen van je leven en die keuze is heel persoonlijk. DE culturele elite verdwijnt naar de achtergrond en er ontstaan nieuwe, kleine elites per onderwerp, per interessegebied.

De lange staart

Zo komen we weer uit bij het boek van Chris Anderson, The Long Tail waarin hij een verschuiving constateert van hits naar niches. Vertaal ik dat naar de culturele elite of de ‘oude’ poortwachters; daarvan waren er enkele, met een grote following. Het internet geeft vele ‘kleine’ poortwachters een publiek. Dat zijn poortwachters van ‘kleine’ informatie, dus geen wereldnieuws, die een ‘klein’ publiek bereiken. Maar dat publiek is wel bovenmatig geïnteresseerd in wat hun elite te melden heeft. En het leuke van internet is, dat veel van die nieuwe experts boven komen borrelen in de juiste netwerken. En als zij iets roepen dat echt niet klopt, worden ze door hun peers vrij snel tot de orde geroepen. Sterker nog, als een ‘algemene’ poortwachter (bijvoorbeeld Nu.nl) onzin uitkraamt, staat er vaak vrij snel een expert op die corrigeert.

Hoe spoor je jouw persoonlijke poortwachters op?

• Stel de juiste vragen. Het begint bij het formuleren van je vraag, het vinden van je focus. Ook als je ‘maar wat loopt te rommelen’ op internet kom je wel eens een item tegen dat je interesse opwekt, het roept vragen op, en je krijgt zin om je er verder in te verdiepen. Stel dus de juiste vraag, en stel (formuleer) hem op een aantal verschillende manieren.
• Stel ze op de juiste plekken. Helpt Google bij het filteren van informatie? In eerste instantie helpt Google alleen bij het vinden. De zoekresultaten worden bepaald door een (deels geheim) algoritme. Google drukt de kwaliteit van websites uit in pagerank, maar die komt tot stand door ‘dom’ rekenwerk van ‘domme’ robotjes. Maar met Google co-op kan je je éigen zoekmachine maken. Zoek je nieuws, kijk dan vooral óók op websites van (internationale) kranten. Zoek je statistieken, kijk dan bij een rekenautoriteit in het onderwerp waar je naar zoekt. Je kan ook eens zoeken op “gezaghebbend platform voor ….” of “autoriteit op het gebied van…”. Dan komen er sites boven waarvan derden beweren dat die gezaghebbend of autoriteit zijn. Heb je eenmaal een autoriteit (website, weblog, platform) gevonden dan kom je via links op die site vaak weer bij andere autoriteiten terecht. Wanneer je dan je eigen zoekmachine bouwt met Google co-op, dan kan je daar al die gezaghebbende websites aan toevoegen, en dan zoekt jouw eigen zoekmachine alleen maar in die websites.
• Stel ze aan de juiste mensen. Gebruik je netwerk! Je weet niet wie iemand kent die het antwoord heeft. Via online netwerken worden deze ‘zwakke’ verbindingen beter bereikbaar. Zit je op LinkedIn dan kan je je vraag in de Questions and Answers stellen of je kan zoeken op een relevant zoekwoord. Dan krijg je een lijst met namen bij wie dat woord in het profiel voorkomt, en je kan zien via hoeveel ‘stappen’ je met die persoon verbonden bent. Stel dan dat een van jouw directe links een link blijkt te hebben met een expert die jij zoekt, dan kan je aan jouw contact vragen om je in verbinding te stellen met die persoon. Op Twitter kan je aan je followers vragen of zij een expert kennen of een website kunnen aanbevelen.

Oh en nog een tip: automatiseer dit na de eerste keer. Je kan van je vraag een google alert maken, zodat nieuwe ‘antwoorden’ automatisch in je blikveld komen. Neem RSS abonnementen op de bronnen die je opspoort en als je steviger wilt filteren, maak er dan een yahoo pipe van. Daarmee stop je zogezegd een aantal websites in een trechter, je filtert de websites op voor jou relevante zoektermen en aan de onderkant van de trechter komen alleen die artikelen eruit die die zoektermen bevatten. Houd je netwerk warm door zelf ook af en toe antwoorden te geven en mensen op een constructieve manier aan elkaar door te verbinden.

Tenslotte: hebben we een probleem en zo ja, wat is dat dan?

Informatie overdaad en het verdwijnen van de oude culturele elite zijn volgens mij niet het werkelijke probleem. Dat probleem zit hem in het gebrek aan informatievaardigheden. Kenniswerkers van mijn generatie en ouder hebben niet geleerd om de juiste poortwachters op te sporen. Wij denken daarnaast dat de ‘nieuwe garde’ die vaardigheden wél meekrijgt. Helaas, niets is minder waar: ik zie tijdens gastcolleges en lezingen voor jonge mensen dat ook daar vaak de juiste vaardigheid ontbreekt. Op school leren kinderen niet hoe ze de juiste vragen op de juiste plekken aan de juiste mensen moeten stellen. De mediatheek is afwezig of dicht, er is geen mediathecaris die de weg wijst, wikipedia en social networking sites zijn geblokkeerd. Misschien ben ik verblind door mijn eigen stokpaardje, maar ik heb toch sterk het gevoel dat het best wel belangrijk is om juist die informatievaardigheden bij te brengen.

Zoals altijd weten de mensen van Common Craft met hun simpele animatiefilmpjes en duidelijke taal een moeilijk concept pakkend uit te leggen. Deze keer gebruiken ze ijsjes als metafoor. Huh? Ijsjes? Ja. Briljant, onderhoudend, duidelijk. Met als conclusie: social media zijn een manier om aan de hand van je ‘peers’ betere keuzes te maken, aanbieders krijgen gratis input voor verbetering van hun producten en kunnen flink besparen op hun marketing.

Kijk en geniet van de manier waarop Common Craft dit voor het voetlicht weet te brengen.

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/MpIOClX1jPE" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

Creative Commons by nc nd.

De Nederlands ondertitelde versie is ook al te bekijken op DotSub.com

Afbeelding door Alex Roberts en Rebecca Rojer. Bron: comic “Sharing Creative Works”

Heb jij ambities? Wil je iets bereiken? Wil je groeien en je tijd zoveel mogelijk besteden aan datgene waar je echt warm voor loopt? Wees dan opmerkelijk en geef mensen de middelen om over je te praten; wees ‘doorvertelbaar’.

Je schrijft, fotografeert, maakt films, muziek of ander oorspronkelijk en creatief werk. Dan heb je het onvervreemdbare auteursrecht op dat werk. Jij bepaalt wat ermee gebeurt en hoe het verspreid wordt. Wanneer iemand iets met jouw werk wil doen is dat altijd verboden, tenzij jij hen expliciet toestemming hebt gegeven. Dat is hoe het huidige auteursrecht werkt. In feite beperk je hiermee de mogelijkheid voor anderen om over jou te ‘praten’.

Stel dat dat niet zo zou zijn, dat iedereen altijd alles zou mogen doen met jouw werk.

Dan bestaat de kans dat
* je werk op heel veel plekken te zien is
* iemand je werk gebruikt en aanpast en er iets heel moois van maakt
* iemand geld verdient aan een (afgeleide) van jouw werk
* iemand er iets nieuws van maakt waar jij het niet mee eens bent

Het zou kunnen, dat jij graag wilt dat je werk op zoveel mogelijk plekken te zien is, en dat anderen er iets anders van mogen maken. Dat kan helpen bij jouw naamsbekendheid, je kan er opdrachten door krijgen of leuke contacten. Maar op dit moment vragen mensen die iets met je werk willen doen, meestal geen toestemming, dat vinden ze teveel gedoe. Dus gebruiken ze je werk niet, of ze gebruiken het illegaal.

Als je doorvertelbaar wilt zijn moet je duidelijk maken dat mensen wél iets met jouw werk mogen doen. Dat kan met een Creative Commons licensie. Dat is een soort ‘omgekeerde’ copyright verklaring. Je geeft met een Creative Commons licensie expliciet toestemming om onder jouw voorwaarden iets te doen met je werk. Er zijn 6 verschillende licensies. De basis is dat het vermelden van jouw naam verplicht is. Daarnaast kan je kiezen of mensen er afgeleide werken van mogen maken, of je commercieel gebruik toestaat en of je wilt dat zij het werk op dezelfde manier aanbieden (dus ook onder een CC licensie). Creative Commons maakte zelf een mooie uitleg in de vorm van een cartoon. Al het werk dat met een Creative Commons Licensie wordt uitgegeven is makkelijk vindbaar. Als je Firefox gebruikt, kan je de Creative Commons database zelfs aan je zoekbalk toevoegen met een extensie. Zo kunnen bloggers, reclamebureaus, muzikanten, labels, filmmakers, uitgevers etc. materiaal vinden dat ze willen gebruiken in hun eigen producties. Cool toch, als jouw foto ineens op een abri staat, of je muziek in een film of game gebruikt wordt?

Zelf heb ik ervoor gekozen om iedereen toestemming te geven mijn teksten te gebruiken en aan te passen, ook voor commercieel gebruik. Ik hoop stiekum dat iemand op een heel bekend weblog een artikel van mij gebruikt om op voort te borduren. Of dat iemand een lezing geeft, misschien wel in een ander land, en daarin stukken van mijn werk gebruikt. Iedereen mag mijn artikelen vertalen en hergebruiken. En mijn foto’s op Flickr ook. Als op die plekken dan mijn naam te zien is, zorgt die persoon ervoor dat ik daar zichtbaar ben.

De vragen die nu bij je opkomen zijn misschien

• “Maar hoe handhaaf je dat dan? Hoe controleer je of je werk gebruikt wordt en of je naam er wel bij staat?”.
  Goeie! Ik heb gekozen voor de voor mij makkelijkste weg, die van blind vertrouwen. Als mensen misbruik willen maken door mijn naam niet te vermelden is het heel lastig om dat te ontdekken. Ik kan bij tekst Googlen op zinnen uit mijn werk en dan komen de Nederlandse websites wel bovendrijven, maar vertalingen kan ik op die manier niet opsporen. Foto’s zijn nog moeilijker te vinden. Ik kies er dus voor om dat maar op zijn beloop te laten en het in principe gewoon als een compliment te zien wanneer iemand iets van mij gebruikt.
• “En als iemand je werk gebruikt op een manier waar jij het niet mee eens bent?”.
  Dat weet ik eerlijk gezegd niet. Ik denk dat ik nog steeds de mogelijkheid heb om dan individueel mijn toestemming voor gebruik in te trekken. Daar ben ik echter niet zeker van. Hopelijk is er een lezer die daar iets meer van weet? (Arnoud Engelfriet bijvoorbeeld, of Marco Raaphorst?)
• “En als iemand nou geld verdient met jouw werk? Bijvoorbeeld door een print van je foto te verkopen, of voor een paar honderd euro een lezing te geven waarin jouw artikelen gebruikt worden?”
  Nou, ten eerste staat als het goed is dan nog steeds mijn naam eronder, dus helpt het nogmaals bij mijn doorvertelbaarheid. En als iemand anders slimmer is dan ik, dus er sneller of meer mee weet te verdienen dan ik, dan hoop ik daar wat van te leren en geef ik hem / haar van harte mijn zegen. Had ik het zelf maar moeten verzinnen denk ik dan!

TIPS

• Dat ik de auteurswet en het idee erachter verouderd vind en een rem op innovatie is een understatement. Het is alleen niet altijd makkelijk om uit te leggen. Björn Wijers schreef hierover een geweldig artikel op het opinieweblog van XS4ALL.
• Als je een weblog hebt op WordPress, dan kan je de Photodropper plugin gebruiken. Dan kan je vanuit je berichten interface zoeken in Creative Commons beelden en ze rechtstreeks in je bericht zetten.
• Voor bands: als je je aansluit bij de Buma Stemra, is het op dit moment zo dat zij jouw rechten beheren over alle muziek die je tot nu toe gemaakt hebt en die je in de toekomst nog gaat maken. Wil jij dus zelf een paar nummers onder Creative Commons uitbrengen, dan mag dat in principe niet. Houd hier rekening mee bij je overweging of je je bij Buma Stemra wilt aansluiten.
• Als je weten hoe piraterij innovatie kan stimuleren, lees dan The Pirate’s Dilemma, van Matt Mason. Of wacht even tot ik hem uit heb, dan schrijf ik een mooie recensie. Het gaat over piraterij en de geschiedenis van dwarse jeugdcultuur. Hoe al jarenlang tegendraadsheid de motor achter maatschappelijke en technologische veranderingen is.