Wees de kennistuinman
Hmja. Na wat verdieping, o.a. in mijn oude studieboeken ;-p zie ik dat er best veel definities zijn, afhankelijk van hoe je ernaar kijkt. Ik denk dat dat simpeler kan. Ongeveer zo graas ik het bij elkaar:
- Wat is je doel (als mens, netwerk, organisatie, community of practice)
Het is al best wel een groot ding als je hier duidelijkheid over hebt. Als je ontdekt waar het werkelijk om draait, wat de essentie is. - Welke kennis is nodig om dat doel te kunnen bereiken?
Altijd een leuke vraag om in te duiken: wat moet je weten om je ding te kunnen doen? - Welke kennis is er beschikbaar?
Vaak al best lastig om hier zicht op te krijgen, vooral als organisaties wat complexer worden. - Zit er een gat tussen wat er nodig is en wat je hebt?
Als je wéét wat je niet weet, ben je al een heel eind. - Hoe vul je het gat op?
Je hebt grofweg twee opties: opleiden of meer mensen betrekken. - Hoe zorg je dat bestaande kennis vindbaar is en behouden blijft?
Trap niet in de valkuil om dat meteen in ICT te zoeken! Het kan bijvoorbeeld ook door verhalenvertel avonden, door een meester-gezel systeem of door een mooie bibliotheek. Technologie kan zéker helpen, altijd wel. Maar het is een middel, niet een doel. - Hoe help je mensen van elkaar te leren door kennis uit te wisselen?
Hier komt cultuur om de hoek. Een open en delende houding van mensen, een omgeving waarin het niet eng is om te laten zien wat je kan of weet, en ook wat je niet kan of weet! - Hoe help je mensen om samen kennis verder te ontwikkelen?
Dit gaat meer om middelen: krijgen mensen wat ze nodig hebben om op kennis voort te borduren en deze uit te bouwen? - Hoe zorg je dat men elkaar kan vinden?
Hoe zorg je dat men weet wie wat weet, wie wat wil, wie waar behoefte aan heeft, wie wat te geven heeft? Leren met en van elkaar is heel erg effectief. En leuk. Het vinden van kennis is één, maar het is duizend maal slimmer om te zorgen dat mensen elkáár kunnen vinden.
Hé Sanne,
Fijn dat je KM zo hebt versimpeld… ik herken veel uit de KM-theorie, vooral uit de meer westerse modellen: kennis(sen) ontsluiten.
Inmiddels is KM het ‘systeemdenken’ voorbij en gaat het veel meer over het herinrichten van organisaties en processen. Eigenlijk om het omvormen van organisaties tot innovatieve, organische ‘velden’, die in staat zijn beter te leren (en luisteren) en zo sneller op de dynamische omgeving in te spelen.
Klinkt allemaal een beetje als consultancy-taal, maar de werkelijke uitdaging is dus nu om KM geen ‘ding’ op zich meer te laten zijn, maar in het wezen van organisaties te laten plaatsvinden.
Iemand die je daar eens in zou kunnen volgen is bv. Mark McElroy (http://www.macroinnovation.com/index.htm, één van de grondleggers van duurzame innovatie.
Ondertussen wordt er in de KM-keuken nog gewoon gewerkt met mooie tools en de KM-processen die jij beschrijft. :)
Hartelijks,
Bart
He Bart, dank voor de link. Hartstikke mooi. KM raakt het hart van de organisatie, dat is helemaal waar. Merk wel dat klanten wat angstig kunnen reageren als je dat vanaf het begin al zo benoemt…
Maar dat doet er niet zo toe. Leuk is dat ik steeds meer werk voor communities of practice, dus groepen waarbij het kennis(sen) uitwisselen hun core “business” of bestaansrecht is. Dat is enorm gaaf spelen!!!
Beste Sanne en Bart,
Even snel wat valkuilen rond kennismanagement en oplossingen zoals ik ze zelf ervaar:
1. Kennis tot doel verheffen.
Het gaat om doelen en resultaten, niet om de kennis zelf. De belangrijkste stimulans voor doorgaan met kennismanagement is als de effecten op het doel zichtbaar worden! Bijvoorbeeld betere bedrijfsresultaten door beter inspelen op klantbehoeften.
…
2. Verwarring over het begrip kennis.
Ik heb het handig gevonden om een onderscheid te maken:
a. Mensen die kunnen leren, vaardigheden ontwikkelen, expertise opbouwen. Dit is een menselijk vermogen en associeer ik met het begrip kennis.
b. Dingen zoals boeken die je kunt kopen, data die je kunt downloaden, processchema's die je kunt maken, systemen die je kunt ontwerpen. Dit zijn geen menselijke vermogens en dit associeer ik met het begrip informatie.
Kennis is dus iets wezenlijk iets anders dan informatie en dient anders gemanaged te worden dan informatie. Dus klantinformatie is iets anders dan inspelen op klanbehoeften. In de praktijk heb je beiden nodig. Beter inspelen op klantbehoeften zonder klantinformatie is zinloos. Klantinformatie zonder zonder weten hoe in te spelen op klantbehoeften is betekenisloze informatie. Kennis is géén overtreffende trap van informatie. Kennis kun je niet kopen, kennis doorleef je als mens.
3. Gebrek aan focus.
Ik heb ondervonden dat het prettis is om het project òf op mensen òf op dingen te richten. Focus op beiden + verwarring over wat kennis of informatie is zorgt ervoor dat mensen als dingen gemanaged worden of dingen zoals mensen. En tja. dat zijn toch wezenlijk andere begrippen die om een verschillende aanpak vragen ;-). Het opzetten van een klantinformatiesysteem is iets anders dan een training inspelen op klantwensen.
4. Nog meer gebrek aan focus.
Een behapbaar project ontstaat door alleen één bepaald kennisgebied met grote impact op je doel aan te pakken, bijvoorbeeld 'politieke mantra's maken', 'omgevingsbewust handelen', enz. Dit is al complex genoeg, dus pak niet alles in één keer aan. Kennis moet 'rijpen', neem de tijd.
5. Verkeerde focus
Als je bijv. kiest voor 'kennisdelen' of 'kennisborgen' dan lijkt dat een slimme focus, maar is het niet. Een groote effect van slim met kennisomgaan zit 'm in het toepassen van van de kennis. Belangrijk is om dat ook te stimuleren. Daarom kun je kennis volgens mij niet managen, want kennis is geen ding (dingen kun je mangagen). Kennis kun je stimuleren zoals je mensen kunt stimuluren. En dan is het belangrijk om dat niet in het wilde weg te doen, maar met focus op een kennisgebied zoals al eerder genoemd, bijvoorbeeld 'hoe om te gaan met onduidelijke klantwensen'.
Vriendelijke groet van Mikis
Hm. Mikis. Dankjewel voor je uitweiding. Ik ben van het versimpelen. Dat heeft ongetwijfeld zijn nadelen, maar voor wat ik doe en voor hoe ik het doe werkt dat uitstekend. Ik denk dat wij het helemaal met elkaar eens zijn, ik gebruik alleen wat minder woorden. :-D
Hallo Sanne, mij bekruipt het gevoel dat we het niet met elkaar eens zijn. Naast overeenkomsten zie ik juist verschillen tussen wat we beiden schrijven. Dat brengt met tot nog een valkuil:
6. Draagvlak voor kennismanagement blijkt drijfzand
Het belangrijkste nadeel van kennismanagement is dat niemand er redelijkerwijs tegen kan zijn. Bijvoorbeeld. Als je niet focust. Als je geen onderscheid maakt tussen kennis en informatie. Als je in z’n algemeenheid wil bevorderen dat mensen elkaar kunnen vinden en van elkaar kunnen leren. Tja, wie is dan hardgrondig tegen kennismanagement? Niemand dus. En wat heb je dan? Het lijkt op draagvlak, maar is dat ook ècht zo?
Sanne, wat is jouw versimpeling dan? In de 9 punten die je noemt zie ik die nog niet.
Ha Mikis. We praten misschien een beetje langs elkaar heen.
Jouw valkuil 1 is mijn puntje 1: wat is je doel, wat is de essentie. En vervolgens punt twee: kennis moet dat doel dienen.
Data, informatie, vaardigheden, kennis, wijsheid etc. Ja, dat onderscheid is belangrijk. En kennis woont in de hoofden van mensen en is slechts iets waard wanneer ze er iets mee doen en erover uitwisselen.
Dus: het gat tussen benodigde en beschikbare kennis opvullen door het betrekken van meer mensen die de kennis hebben die je nodig hebt en / of door het opleiden van de mensen die er al zijn. Daarmee bedoel ik dus wederom: de kennis bij de mensen laten groeien, liefst door mensen aan elkaar te knopen. KennisSENmanagement dus. Ja, ik heb het woord niet gebruikt maar dat is wel wat ik bedoelde.
Bij punt 6 benadruk ik dat vinden en behouden van kennis betekent dat je mensen aan elkaar koppelt en dat technologie een middel is en geen doel.
Jouw valkuil 3, 4 en 5: focus. Kom ik weer terug op mijn punt 1 en 2: doelstelling en essentie.
En je voegde je punt 6 toe: draagvlak voor kennismanagement.
Wat mij betreft hoef je niet te werken aan draagvlak voor kennismanagement als er draagvlak is voor de doelstelling en de essentie van een organisatie. Als die er is en het is duidelijk dat mensen meer informatie / vaardigheden / houding / ander gedrag nodig hebben om dat doel te dienen dan dient kennismanagement dat doel.
Beste Sanne,
Stoer dat je helder afbakent tot ‘kennismanagement = kenniSENmanagement!
Interessante invalshoek en dat is ook wat ik bedoelde met het wegblijven van algemeenheden waar iedereen het gemakkelijk mee eens is.
Daarom stel ik nog een paar kritische vragen aan de hand van concrete voorbeelden. Zie het niet als een flauwe test ofzo. Ik ben gewoon benieuwd naar je antwoorden en of die onze verschillen of overeenkomsten in opvatting helderder aan het licht zullen brengen.
Oke, concrete voorbeelden van organisaties met hun doelstelling:
a. Van productgericht werken nu naar procesgericht werken over 3 jaar.
b. Wij willen transformeren van organiseren op basis van wantrouwen naar organiseren op basis van vertrouwen.
c. Over 3 jaar willen wij de hoogste klantwaardering in de branche te krijgen.
Vraag 1: Is kennisSENmanagemetn bij al deze voorbeelden de oplossing die je voorstelt? En zo ja, waarom is dit dan dè hefboom die deze organisaties naar hun doel toe leidt? Zo nee, wat zou je doen?
Vraag 2: Een ander organisatie wil een systeem van Yellow pages invoeren, een adresboek van allemedewerkers inclusief hun kennisgebieden (vaardigheden, specialisaties enz). Dit klinkt als kennisSENmanagement. Echter, bekend is dat in die branche niet meer dan 60% van de medewerkers hun kennisgebieden invult. Onder welke voorwaarden ga je deze kennismanagementopdracht aan?
Sanne, ik heb m’n best gedaan om scherpe vragen te stellen. Als het straks allemaal helder wordt, dan hebben we het volgens mij bijzonder goed gedaan samen. Als het veel fronsen en tandenknarsen oplevert laten we ons dan troosten met de gedachte dat dit misschien wel weer een mooie illustratie van dat we wel info maar geen kennis ‘online’ kunnen delen ;-)
Groetjes van Mikis
Mikis, je voorbeelden werken niet voor mij. Ik mis het doel, de doelgerichtheid. Van productgericht naar procesgericht is geen doel maar een middel. Transformeren naar vertrouwen idem en klantwaardering idem. Met doel bedoel ik het einddoel van organisaties en projecten. Let wel ik werk voor non profit, maatschappelijke organisaties en overheden. Ik wil weten wat er uiteindelijk moet lukken: wanneer heeft de organisatie haar doel bereikt. Verandering, bestendiging, groei van organisaties is in mijn ogen prima, maar ook dat moet een ander doel dienen. Het werkelijke doel van de organisatie. Een ministerie moet beleid maken en helpen bij de uitvoering daarvan. Bijvoorbeeld minder grootschalige veeteelt en meer multifunctionele bedrijven in een regio. Dat is een doel. Een NGO moet waterputten slaan, aidspreventie doen, ondernemerschap in derdewereldlanden stimuleren. Dat zijn doelen. Een maatschappelijke organisatie wil dat er meer mensen sporadisch vrijwilligerswerk doen of dat senioren leren om het internet te gebruiken. Allemaal concrete doelen.
Op vraag 1 kan ik dus geen antwoord geven want ik ken het einddoel niet.
Op vraag 2: Yellow pages: de informatie die mensen over zichzelf invoeren vind ik niet bijzonder waardevol. Waardevoller is wat een ander over je zegt. Yellowpages klinkt als een veredeld smoelenboek, is ook geen kennisSEN management maar lijkt meer op het managen van kennis óver mensen.
Wat ik wel weet is, dat als je wilt dat de doelen die ik hier benoem, gehaald worden, dat je moet weten wie daar aan bij kan en wil dragen en op welke manier. En of dat dan mensen van binnen of buiten de organisatie zijn maakt niet uit. Je moet dan voldoende netwerkers in je nabijheid hebben die hun netwerk kunnen mobiliseren om deze doelen te bereiken.
[New Post] Kennismanagement… wat is dat eigenlijk? – via #twitoaster http://www.sanneroemen.nl/kennismanageme…
Dag Sanne,
Al 7 jaar terug schreven we het boek Kennis in uitvoering. Werkboek kennismanagement als antwoord op vragen van klanten ‘Nu hebben we alles gelezen over KM, wat moeten we nu doen?’. Op onze site http://www.kultifa.nl/Kennismanagement.htm gratis te downloaden uitbreiding waaronder het boekje KM voor het MKB.
Succes verder!
Gr Steven